کارت بانکی جای کارت اضطرار سوخت می‌آید؛ آغاز طرح جدید در ۵۴ جایگاه تهران
اجرای آزمایشی طرح «شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطرار جایگاه» در ۵۴ جایگاه منتخب تهران آغاز شده است؛ طرحی که در آن کارت بانکی و شماره تلفن همراه برای احراز هویت فردی که بدون کارت سوخت شخصی از کارت اضطرار جایگاه استفاده می‌کند، به کار گرفته می‌شود و اطلاعات سوختگیری به هویت استفاده‌کننده متصل خواهد شد.
به گزارش دیدگاه نیوز، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران اجرای آزمایشی طرح «شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطرار جایگاه‌ها» را در ۵۴ جایگاه منتخب شهر تهران آغاز کرده است. در این طرح، شیوه استفاده از کارت‌های اضطرار جایگاه تغییر می‌کند و فردی که کارت سوخت شخصی خود را همراه ندارد، پیش از دریافت کارت اضطرار باید با استفاده از کارت بانکی خود احراز هویت شود.
بر اساس سازوکار اعلام‌شده، کارت بانکی در ابتدای فرآیند در دستگاه کارت‌خوان جایگاه قرار می‌گیرد و پس از انجام مراحل احراز هویت، یک کد تأیید برای متقاضی صادر می‌شود. این کد برای همان نوبت سوختگیری مورد استفاده قرار می‌گیرد و امکان اتصال عملیات سوختگیری به فرد استفاده‌کننده را فراهم می‌کند.
به این ترتیب، کارت اضطرار جایگاه دیگر یک ابزار کاملاً عمومی و بدون شناسه برای برداشت سوخت نخواهد بود و اطلاعات مربوط به استفاده از آن می‌تواند به مشخصات فردی استفاده‌کننده متصل شود.
کارت بانکی چگونه وارد فرآیند سوختگیری می‌شود؟
در روش جدید، فردی که کارت سوخت شخصی ندارد یا در زمان مراجعه به جایگاه آن را همراه خود نیاورده است، ابتدا کارت بانکی شخصی خود را در دستگاه کارت‌خوان مخصوص جایگاه قرار می‌دهد.
پس از انجام احراز هویت، کدی برای فرد صادر می‌شود. این کد در مرحله بعد برای فعال‌سازی کارت اضطرار جایگاه مورد استفاده قرار می‌گیرد و به این ترتیب، سوختگیری انجام‌شده برای یک فرد مشخص قابل شناسایی خواهد بود.
پس از دریافت کد، مسئول جایگاه کارت سوخت اضطرار را در اختیار متقاضی قرار می‌دهد. فرد کارت را در دستگاه نازل قرار داده و با وارد کردن کد صادرشده، امکان سوختگیری برای او فعال می‌شود.
اطلاعات مربوط به میزان سوخت دریافت‌شده نیز در این فرآیند ثبت خواهد شد. در پایان سوختگیری، فرد بار دیگر به مسئول جایگاه مراجعه می‌کند و همان کارت بانکی که در ابتدای فرآیند برای احراز هویت استفاده شده بود، در دستگاه قرار می‌گیرد تا مبلغ متناسب با میزان سوخت دریافت‌شده پرداخت شود.
شماره تلفن همراه چه نقشی دارد؟
یکی از بخش‌های مهم سازوکار جدید، استفاده از پیامک و کد تأیید است. در این فرآیند، شماره تلفن همراه در کنار کارت بانکی برای ایجاد یک مسیر احراز هویت مورد استفاده قرار می‌گیرد.
هدف از این روش آن است که عملیات استفاده از کارت اضطرار صرفاً به خود کارت جایگاه وابسته نباشد و امکان مشخص شدن استفاده‌کننده نیز وجود داشته باشد. به عبارت دیگر، سامانه تلاش می‌کند مشخص کند چه فردی، در چه زمانی و چه میزان سوخت از کارت اضطرار استفاده کرده است.
این تغییر می‌تواند اطلاعات دقیق‌تری درباره مصرف سوخت در اختیار سامانه توزیع قرار دهد و زمینه تحلیل الگوی استفاده از کارت‌های اضطرار را فراهم کند.
چرا کارت‌های اضطرار جایگاه شناسه‌دار می‌شوند؟
شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران هدف اصلی این طرح را هوشمندسازی نظام توزیع سوخت اعلام کرده است. افزایش شفافیت اطلاعات هویتی و مکانی، کاهش صف‌های انتظار، کاهش تصدی‌گری جایگاه‌داران و فراهم کردن بستر مدیریت بهتر مصرف سوخت از جمله اهداف اعلام‌شده برای اجرای این طرح است.
در شیوه سنتی، کارت اضطرار جایگاه متعلق به خود جایگاه است و اطلاعات مصرف سوخت در سطح کارت جایگاه ثبت می‌شود. بنابراین ارتباط مستقیم میان عملیات سوختگیری و هویت فردی که از کارت استفاده کرده، به اندازه مدل جدید مشخص نیست.
با شناسه‌دار شدن کارت‌های اضطرار، تلاش شده است این ارتباط ایجاد شود تا اطلاعات هر بار استفاده از کارت اضطرار، به فرد استفاده‌کننده و میزان سوخت برداشت‌شده مرتبط شود.
شرکت ملی پخش همچنین اعلام کرده است که این طرح با هدف صیانت از سرمایه‌های ملی و جلوگیری از انحراف مصرف سوخت دنبال می‌شود.
۴۰ درصد سوختگیری کشور با کارت اضطرار انجام می‌شود
بر اساس اعلام شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، در حال حاضر حدود ۴۰ درصد سوختگیری کشور با استفاده از کارت‌های اضطرار جایگاه‌ها انجام می‌شود.
این رقم نشان می‌دهد که کارت‌های اضطرار سهم قابل توجهی در فرآیند عرضه سوخت دارند و تغییر سازوکار استفاده از آنها می‌تواند حجم قابل توجهی از عملیات سوختگیری را تحت تأثیر قرار دهد.
از نگاه سیاست‌گذار، وقتی بخش قابل توجهی از سوختگیری با کارت‌های اضطرار انجام می‌شود، ثبت دقیق‌تر اطلاعات استفاده‌کنندگان می‌تواند داده بیشتری برای مدیریت شبکه توزیع در اختیار قرار دهد.
در عین حال، شرکت ملی پخش تأکید کرده است که طرح فعلی هنوز در مرحله آزمایشی قرار دارد و اشکالات احتمالی آن در جریان اجرای آزمایشی شناسایی و برطرف خواهد شد.
طرح فعلاً فقط در ۵۴ جایگاه تهران اجرا می‌شود
اجرای طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطرار در مرحله نخست به ۵۴ جایگاه منتخب شهر تهران محدود شده است. بنابراین تغییر اعلام‌شده به معنای اجرای همزمان این شیوه در تمام جایگاه‌های سوخت کشور نیست.
رانندگانی که در سایر شهرها و استان‌ها برای سوختگیری به جایگاه مراجعه می‌کنند، نباید تصور کنند که فرآیند جدید الزاماً در جایگاه محل مراجعه آنها نیز فعال شده است.
شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی نیز این اقدام را به عنوان یک مرحله آزمایشی معرفی کرده است. بنابراین توسعه احتمالی طرح به سایر جایگاه‌ها به نتایج اجرای آزمایشی و تصمیم‌های بعدی شرکت ملی پخش وابسته خواهد بود.
تفاوت کارت سوخت شخصی و کارت اضطرار جایگاه
طرح جدید به معنای حذف کارت سوخت شخصی نیست. کارت سوخت شخصی همچنان ابزار اصلی شناسایی و استفاده از سهمیه سوخت خودرو محسوب می‌شود و طرح جدید مشخصاً درباره ساماندهی و شناسه‌دار کردن استفاده از کارت‌های اضطرار جایگاه است.
کارت اضطرار در شرایطی مورد استفاده قرار می‌گیرد که فرد به هر دلیل کارت سوخت شخصی خود را همراه نداشته باشد یا امکان استفاده از کارت شخصی برای او وجود نداشته باشد.
شرکت ملی پخش پیش از این نیز بر استفاده شهروندان از کارت سوخت شخصی تأکید کرده بود و کارت‌های جایگاه را برای شرایطی که فرد به کارت شخصی دسترسی ندارد، در جایگاه‌ها پیش‌بینی کرده است.
در همین زمینه، اطلاعیه شرکت ملی پخش درباره کارت هوشمند سوخت نیز بر استفاده از کارت سوخت شخصی و وجود کارت‌های جایگاه برای شرایط ضروری تأکید کرده بود.
آیا در طرح جدید کارت اضطرار حذف می‌شود؟
اطلاعات منتشرشده درباره طرح جدید نشان نمی‌دهد که کارت اضطرار جایگاه به طور کامل حذف شده باشد. آنچه تغییر کرده، نحوه استفاده و شناسه‌دار شدن فرآیند استفاده از این کارت‌هاست.
در واقع، متقاضی همچنان از کارت اضطرار جایگاه برای فعال کردن فرآیند سوختگیری استفاده می‌کند، اما پیش از آن باید از طریق کارت بانکی و سازوکار احراز هویت، یک شناسه برای استفاده خود دریافت کند.
به این ترتیب، کارت اضطرار از یک ابزار مشترک و عمومی به بخشی از یک فرآیند شناسایی‌شده تبدیل می‌شود که اطلاعات استفاده از آن قابل ثبت و پیگیری خواهد بود.
پرداخت هزینه سوخت با همان کارت بانکی
یکی دیگر از ویژگی‌های فرآیند جدید این است که کارت بانکی مورد استفاده در مرحله احراز هویت، در پایان عملیات نیز برای پرداخت هزینه سوخت به کار می‌رود.
بر اساس توضیحات منتشرشده، میزان سوخت دریافت‌شده در فرآیند ثبت می‌شود و پس از پایان سوختگیری، مبلغ متناسب با مقدار سوخت دریافت‌شده از همان کارت بانکی پرداخت خواهد شد.
این فرآیند می‌تواند عملیات سوختگیری با کارت اضطرار را از نظر ثبت اطلاعات و پرداخت، یکپارچه‌تر کند و اطلاعات مربوط به مصرف، فرد استفاده‌کننده و پرداخت را در یک فرآیند مرتبط قرار دهد.
هدف طرح؛ افزایش شفافیت در مصرف سوخت
یکی از محورهای اصلی طرح جدید، افزایش شفافیت در داده‌های مربوط به مصرف سوخت است. وقتی استفاده از کارت اضطرار بدون اتصال به فرد انجام شود، اطلاعات موجود عمدتاً به جایگاه و کارت مربوط می‌شود؛ اما در مدل جدید، اطلاعات هویتی استفاده‌کننده نیز وارد فرآیند می‌شود.
به این ترتیب، امکان بررسی دقیق‌تر میزان استفاده از کارت‌های اضطرار فراهم می‌شود. داده‌هایی مانند زمان سوختگیری، جایگاه مورد استفاده، میزان سوخت و اطلاعات مرتبط با پرداخت می‌تواند در مدیریت شبکه توزیع مورد استفاده قرار گیرد.
شرکت ملی پخش هدف از این کار را ایجاد شفافیت بیشتر در داده‌های هویتی و مکانی و بسترسازی برای مدیریت بهینه مصرف اعلام کرده است.
ارتباط طرح با مدیریت مصرف و جلوگیری از انحراف سوخت
سوخت یکی از کالاهای راهبردی در اقتصاد ایران است و مدیریت زنجیره توزیع آن به اطلاعات دقیق درباره تولید، انتقال، عرضه و مصرف نیاز دارد. از همین رو، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی تلاش کرده است بخشی از فرآیند عرضه را به سمت ثبت اطلاعات دقیق‌تر و هوشمندسازی حرکت دهد.
در اطلاعیه مربوط به طرح جدید، جلوگیری از انحراف مصرف نیز به عنوان یکی از اهداف اجرای شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطرار مطرح شده است. منظور از این رویکرد، ایجاد سازوکاری برای شفاف‌تر شدن مسیر توزیع و مصرف سوخت است.
البته میزان موفقیت طرح در تحقق این اهداف پس از اجرای گسترده‌تر و بررسی نتایج مرحله آزمایشی مشخص خواهد شد. در شرایط فعلی، طرح هنوز در مرحله آزمایشی قرار دارد و نمی‌توان نتایج نهایی آن را از پیش قطعی دانست.
کاهش صف انتظار یکی دیگر از اهداف طرح است
شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرده است که اجرای طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطرار می‌تواند به تسهیل فرآیند سوختگیری و کاهش صف‌های انتظار نیز کمک کند.
در سازوکار جدید، احراز هویت از طریق کارت بانکی و دستگاه کارت‌خوان انجام می‌شود و پس از دریافت کد، فرد می‌تواند کارت اضطرار را دریافت و سوختگیری کند. در صورت عملکرد مناسب تجهیزات و سامانه‌ها، بخشی از فرآیند می‌تواند با سرعت بیشتری انجام شود.
با این حال، چون طرح در مرحله آزمایشی قرار دارد، ارزیابی واقعی سرعت عملیات و میزان تأثیر آن بر صف جایگاه‌ها نیازمند بررسی نتایج اجرای طرح در جایگاه‌های منتخب است.
آیا کارت بانکی به کارت سوخت تبدیل شده است؟
یکی از برداشت‌های احتمالی از خبر جدید این است که کارت بانکی جایگزین کارت سوخت شده است؛ اما آنچه در اطلاعیه شرکت ملی پخش اعلام شده، چنین تغییری را نشان نمی‌دهد.
کارت بانکی در این طرح برای احراز هویت استفاده‌کننده از کارت اضطرار جایگاه و پرداخت هزینه سوخت وارد فرآیند شده است. بنابراین نباید این اقدام را با انتقال کامل کارت سوخت یا سهمیه سوخت خودرو به کارت بانکی یکسان دانست.
دیدگاه نیوز پیش‌تر نیز در گزارشی به موضوع انتقال سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی پرداخته بود. در آن گزارش، موضوع انتقال سهمیه به کارت بانکی به عنوان یک بحث سیاست‌گذاری و طرح مورد بررسی قرار گرفته بود و با سازوکار فعلی کارت اضطرار تفاوت دارد.
در این زمینه می‌توانید گزارش چرا سهمیه بنزین از کارت سوخت به کارت بانکی منتقل نشد؟ را نیز مطالعه کنید.
طرح جدید چه اطلاعاتی را ثبت می‌کند؟
بر اساس توضیحات منتشرشده درباره سازوکار جدید، فرآیند شناسه‌دار شدن کارت اضطرار امکان ثبت مجموعه‌ای از اطلاعات مرتبط با سوختگیری را فراهم می‌کند. هویت فرد استفاده‌کننده، زمان مراجعه، جایگاه مورد استفاده و میزان سوخت دریافت‌شده از جمله اطلاعاتی است که در فرآیند جدید به یکدیگر متصل می‌شوند.
در کنار این اطلاعات، عملیات پرداخت نیز با همان کارت بانکی انجام می‌شود. به این ترتیب، ساختار جدید تلاش می‌کند زنجیره‌ای از اطلاعات را از مرحله احراز هویت تا پایان سوختگیری ایجاد کند.
هدف از این کار، ایجاد داده‌های دقیق‌تر برای مدیریت شبکه توزیع سوخت است؛ هرچند جزئیات فنی درباره نحوه نگهداری، دسترسی و استفاده از این داده‌ها در اطلاعیه عمومی شرکت ملی پخش تشریح نشده است.
واکنش شرکت ملی پخش به اجرای آزمایشی
شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ضمن اعلام آغاز اجرای آزمایشی طرح، از همراهی و صبوری مردم در این مرحله تشکر کرده و اعلام کرده است که اجرای آن با هدف ارتقای کیفیت خدمات و صیانت از سرمایه‌های ملی انجام می‌شود.
این شرکت همچنین اعلام کرده است که اشکالات مرحله آزمایشی به‌تدریج شناسایی و برطرف خواهد شد. چنین تأکیدی نشان می‌دهد که فرآیند فعلی هنوز نهایی نشده و ممکن است در ادامه اجرای آزمایشی، برخی جزئیات عملیاتی آن تغییر کند.
سوختگیری با کارت اضطرار در آینده چگونه خواهد بود؟
اگر اجرای آزمایشی طرح در ۵۴ جایگاه منتخب تهران موفق باشد، می‌تواند زمینه توسعه این مدل در جایگاه‌های بیشتری را فراهم کند. با این حال، در حال حاضر شرکت ملی پخش اجرای طرح را به همین مرحله آزمایشی محدود کرده و درباره تعمیم قطعی آن به کل کشور در اطلاعیه اولیه جزئیات نهایی ارائه نکرده است.
برخی گزارش‌های رسانه‌ای به نقل از مدیر سامانه هوشمند سوخت از احتمال توسعه طرح در ماه‌های آینده سخن گفته‌اند، اما این موضوع باید در قالب برنامه اجرایی رسمی شرکت ملی پخش دنبال شود و تا زمان اعلام رسمی، نباید آن را به عنوان اجرای قطعی سراسری تلقی کرد.
رانندگان هنگام مراجعه به جایگاه چه نکته‌ای را بدانند؟
در شرایط فعلی، رانندگان باید توجه داشته باشند که طرح شناسه‌دار شدن کارت‌های اضطرار فقط در ۵۴ جایگاه منتخب تهران به صورت آزمایشی اجرا شده است. بنابراین شیوه سوختگیری در همه جایگاه‌های کشور یکسان نیست.
همچنین این طرح به معنای بی‌اعتبار شدن کارت سوخت شخصی نیست. استفاده از کارت سوخت شخصی همچنان موضوع جداگانه‌ای است و کارت اضطرار برای شرایطی مورد استفاده قرار می‌گیرد که فرد به کارت شخصی دسترسی ندارد.
اگر فردی در یکی از جایگاه‌های مشمول طرح قرار دارد و قصد استفاده از کارت اضطرار را دارد، باید مطابق دستورالعمل جایگاه، کارت بانکی و فرآیند احراز هویت را انجام دهد.
اهمیت اجرای آزمایشی برای آینده سامانه سوخت
طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطرار را می‌توان بخشی از روند گسترده‌تر هوشمندسازی سامانه توزیع سوخت دانست. در این مدل، اطلاعات بیشتری از نقطه مصرف در اختیار سامانه قرار می‌گیرد و امکان تحلیل داده‌های سوختگیری افزایش پیدا می‌کند.
در سال‌های گذشته نیز موضوع استفاده از کارت بانکی در فرآیند سوختگیری و انتقال یا اتصال اطلاعات سوخت به ابزارهای بانکی مطرح شده بود. اکنون طرح جدید، به جای جایگزینی کامل کارت سوخت شخصی، ابتدا روی کارت‌های اضطرار جایگاه متمرکز شده است.
تفاوت این دو رویکرد اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در طرح فعلی، کارت بانکی بیشتر نقش ابزار احراز هویت و پرداخت را دارد، نه اینکه به طور کامل جایگزین کارت سوخت شخصی خودرو شود.
جمع‌بندی
اجرای آزمایشی طرح شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطرار جایگاه سوخت در ۵۴ جایگاه منتخب تهران آغاز شده است. در این طرح، فردی که بدون کارت سوخت شخصی قصد استفاده از کارت اضطرار جایگاه را دارد، ابتدا کارت بانکی خود را در دستگاه کارت‌خوان قرار می‌دهد و پس از احراز هویت، کدی برای انجام سوختگیری دریافت می‌کند.
پس از آن، کارت اضطرار جایگاه در اختیار فرد قرار می‌گیرد و میزان سوخت دریافت‌شده در فرآیند ثبت می‌شود. در پایان نیز هزینه سوخت از همان کارت بانکی پرداخت خواهد شد. استفاده از پیامک و کد تأیید نیز بخشی از سازوکار احراز هویت اعلام‌شده است.
شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی هدف از اجرای این طرح را هوشمندسازی توزیع سوخت، افزایش شفافیت داده‌های هویتی و مکانی، کاهش صف انتظار، کاهش تصدی‌گری جایگاه‌داران و فراهم کردن زمینه مدیریت بهتر مصرف سوخت اعلام کرده است.
با توجه به اینکه طرح هنوز آزمایشی است، فعلاً نمی‌توان آن را جایگزین سراسری شیوه فعلی سوختگیری دانست. نتیجه اجرای آزمایشی در جایگاه‌های منتخب تهران می‌تواند در تصمیم‌گیری برای توسعه احتمالی این سازوکار در سایر جایگاه‌ها مورد استفاده قرار گیرد.
نظر شما در مورد این مطلب چیست؟ نظرات خود را در پایین همین صفحه با ما در میان بگذارید. 👇
سردبیر دیدگاه نیوز، بیش از 16 سال است که در زمینه های تخصصی طراحی، توسعه، بهینه سازی و سئوسازی وب فعالیت می کند. وی از سال ۱۳۸۷ فعالیت خبری خود را در حوزه اخبار تکنولوژی آغاز کرده و از سال ۱۳۹۳ در حوزه های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی شروع به فعالیت مستمر خبری کرده است. وی عضو هیئت مدیره شرکت رایسام نیز می باشد.
دیدگاهتان را بنویسید