آخرین بنگله باقیمانده از پنج بنگله مسجدسلیمان در آستانه تخریب؛ میراث تاریخی شهر در انتظار تعیین تکلیف
آخرین بنگله باقیمانده از مجموعه پنج بنگله در مسجدسلیمان، در شرایطی فرسوده و نگرانکننده قرار دارد که بخشهای مختلف این ساختمان در اختیار کاربریهای متفاوت قرار گرفته است؛ وضعیتی که ضرورت بررسی کارشناسی و تعیین تکلیف این بنای قدیمی را بیش از گذشته مطرح کرده است.
به گزارش دیدگاه نیوز، یک بنای قدیمی در قلب منطقه پنج بنگله مسجد سلیمان، بر اساس مشاهدات میدانی و اطلاعات منتشرشده، با مشکلات جدی فرسودگی مواجه است و بخشهایی از آن در وضعیت نامناسب قرار دارد.
بر اساس این گزارش، حیاط بنا به یک گلفروشی اجاره داده شده، بخشی از ساختمان در اختیار یکی از مراکز بهزیستی قرار دارد و قسمت دیگری نیز به یک تولیدی خیاطی اختصاص یافته است. در عین حال، بخش دیگری از ساختمان فرسوده و مخروبه گزارش شده است.
پنج بنگله؛ بخشی از هویت تاریخی مسجدسلیمان
پنج بنگله تنها یک نام در نقشه شهری مسجدسلیمان نیست. در تاریخچه منتشرشده از سوی شورای اسلامی شهر مسجدسلیمان، «پنج بنگله» در شمار محلههای شناختهشده شهر آمده است. در همین منبع، بنگلهها به خانههای ویلایی کارکنان، عمدتاً کارکنان خارجی شرکت نفت و خانوادههای آنان، معرفی شدهاند.
مسجدسلیمان نیز بهعنوان یکی از مهمترین شهرهای شکلگرفته در پی توسعه صنعت نفت، بخش مهمی از سیمای شهری خود را از ساختارهای مرتبط با صنعت نفت و محلههای نفتی به دست آورده است.
در منابع محلی نیز به وجود سقفهای طاقی و معماری متفاوت در برخی ساختمانهای قدیمی شرکت نفت در محدودههایی مانند باغ ملی و پنج بنگله اشاره شده است؛ موضوعی که اهمیت مستندسازی و بررسی بناهای باقیمانده این محدوده را بیشتر میکند.
بنایی با وضعیت فرسوده و کاربریهای متفاوت
بر اساس گزارش ها، بخشهایی از این ساختمان همچنان مورد استفاده قرار میگیرد، اما قسمت دیگری از بنا وضعیت فرسودهای دارد و نشانههایی مانند ترکخوردگی دیوارها، آسیبدیدگی سقف و تخریب برخی قسمتها در آن مشاهده شده است.
با این حال، درباره مالکیت رسمی بنا، قراردادهای اجاره، حدود اختیارات دستگاههای استفادهکننده و وضعیت حقوقی ساختمان، اطلاعات رسمی و مستندی در متن گزارش ارائه نشده است. بنابراین اظهارنظر قطعی درباره مالکیت یا مسئولیت قانونی هر یک از دستگاهها نیازمند انتشار اسناد و پاسخ رسمی نهادهای ذیربط است.
آیا این بنا ارزش تاریخی دارد؟
یکی از مهمترین پرسشها درباره این ساختمان، وضعیت میراثی آن است. در حال حاضر نمیتوان صرفاً بر اساس ظاهر یا قدمت احتمالی بنا، آن را یک اثر تاریخی ثبتشده دانست و تعیین این موضوع نیازمند بررسی کارشناسان میراث فرهنگی است.
به همین دلیل، پیش از هرگونه تصمیم درباره تخریب، تغییر کاربری، واگذاری یا ادامه بهرهبرداری از ساختمان، انجام بررسی کارشناسی درباره قدمت، معماری، مالکیت، وضعیت ثبتی و ارزش تاریخی بنا اهمیت دارد.
این موضوع در شرایطی مطرح میشود که اداره میراث فرهنگی مسجدسلیمان پیشتر نیز موضوع تعیین عرصه و حریم محوطههای باستانی شهرستان را پیگیری کرده است. دیدگاه نیوز در گزارشی در سال ۱۴۰۳ اعلام کرده بود که برای تعیین عرصه و حریم پنج محوطه باستانی مسجدسلیمان، تخصیص اعتبار در دستور کار قرار گرفته است.
مطالبه برای بررسی پیش از تخریب
موضوع اصلی در شرایط فعلی، صدور حکم قطعی درباره تاریخی بودن یا نبودن بنا نیست؛ بلکه ضرورت بررسی کارشناسی پیش از هر تصمیم برگشتناپذیر است.
اگر بررسیهای میراث فرهنگی نشان دهد که این ساختمان بخشی از مجموعه تاریخی بنگلههای مسجدسلیمان یا دارای ارزش معماری و تاریخی است، گزینههایی مانند تثبیت بنا، مرمت، مستندسازی معماری و تعریف کاربری فرهنگی میتواند مورد بررسی قرار گیرد.
در مقابل، اگر بنا فاقد ارزش میراثی تشخیص داده شود، تصمیمگیری درباره آینده آن نیز میتواند بر اساس ضوابط فنی، ایمنی، مالکیت و کاربری قانونی انجام شود.
پرسشهایی که نیازمند پاسخ رسمی هستند
- مالک رسمی این ساختمان کدام نهاد یا دستگاه است؟
- آیا قدمت و ارزش معماری بنا تاکنون توسط کارشناسان میراث فرهنگی بررسی شده است؟
- آیا ساختمان در فهرست آثار تاریخی یا بناهای واجد ارزش قرار دارد؟
- کاربری فعلی بخشهای مختلف بنا بر چه مبنای حقوقی و قراردادی تعیین شده است؟
- وضعیت ایمنی و سازهای قسمت فرسوده ساختمان چگونه است؟
- آیا برنامهای برای مرمت، تثبیت یا تعیین تکلیف این بنا وجود دارد؟
- پیش از هرگونه تخریب یا تغییر وضعیت بنا، نظر کارشناسی میراث فرهنگی اخذ خواهد شد؟
فردا شاید فقط عکسهای این بنا باقی بماند
پنج بنگله برای مسجدسلیمان بخشی از حافظه شهری و تاریخی این شهر است و هر بنای باقیمانده از ساختارهای قدیمی این محدوده میتواند ارزش مستندسازی داشته باشد.
اگر این ساختمان از نظر تاریخی و معماری واجد ارزش باشد، تخریب آن تنها از بین رفتن یک ساختمان قدیمی نخواهد بود؛ بلکه بخشی از نشانههای ملموس تاریخ شهر نیز از دست خواهد رفت.
اکنون فرصت برای بررسی کارشناسی، مستندسازی و تصمیمگیری درباره آینده این بنا وجود دارد. پاسخ رسمی میراث فرهنگی، شهرداری، شورای شهر و نهادهای مرتبط با مالکیت و بهرهبرداری از ساختمان میتواند ابهامات موجود درباره سرنوشت آخرین بنگله باقیمانده را روشن کند.
آخرین بنگله هنوز ایستاده است؛ مسئله این است که پیش از هر تصمیم برگشتناپذیر، آیا فرصت بررسی و حفاظت از آن فراهم خواهد شد؟
نظر شما در مورد این مطلب چیست؟ نظرات خود را در پایین همین صفحه با ما در میان بگذارید. 👇
سردبیر دیدگاه نیوز، بیش از 16 سال است که در زمینه های تخصصی طراحی، توسعه، بهینه سازی و سئوسازی وب فعالیت می کند. وی از سال ۱۳۸۷ فعالیت خبری خود را در حوزه اخبار تکنولوژی آغاز کرده و از سال ۱۳۹۳ در حوزه های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی شروع به فعالیت مستمر خبری کرده است. وی عضو هیئت مدیره شرکت رایسام نیز می باشد.
دیدگاهتان را بنویسید