تالاب هورالعظیم، آخرین بازمانده تالابهای بین النهرین در جنوب غربی کشور در استان خوزستان قرار دارد که یک سوم این تالاب در ایران و دو سوم آن در عراق واقع است. در سالهای اخیر خشکسالی و مهمتر از آن نرسیدن حقابه کافی به این تالاب بینالمللی، به زیستگاه و حیات وحش (این تالاب زیست بوم تعداد بیشماری از انواع جانداران از آبزیان و گیاهان تا چهارپایان و دامهای سنگین است) موجود در تالاب، آسیب جدی و غیر قابل جبرانی را وارد کرده است. در واقع این روزها صدای مرگ حیات وحش در هورالعظیم بیش از سالهای گذشته شنیده میشود. به طوری که شاهد مرگ هزاران ماهی، تشنگی و سرگردانی گاومیشها برای یافتن آب هستیم. تحتالشعاع قرار گرفتن زندگی مردم آنجا که دیگر جای خود دارد. اما قسمت تلخ ماجرا اینجاست که مسئولان امر خشک شدن و نابودی هورالعظیم را میبینند اما آن را طبیعی میدانند یا توپ را بر زمین دیگری میاندازند.
خشک شدن هورالعظیم چرخهای طبیعی است
در این خصوص مدیر کل حفاظت محیط زیست خوزستان در خصوص آخرین وضعیت تالاب هورالعظیم گفت: «خشک شدن بخشی از تالابها به عنوان چرخهای از زندگی تالابها در تمام آبهای جهان قابل قبول است و این اتفاق، طبیعی است.» به گزارش ایرنا محمد جواد اشرفی اظهار داشت: «با توجه به نیاز آبی تالاب به ویژه در فصل تابستان و بالا بودن میزان تبخیر کاهش اکسیژن موجود در آب باید تامین آب را مدیریت کنیم تا شاهد اتفاقات ناگواری از جمله تلف شدن ماهیان و آبزیان و سایر زیستمندان تالاب نباشیم.»
وی در خصوص آخرین وضعیت تالاب هور العظیم گفت: «بر اساس بررسی آخرین تصاویر ماهوارهای که در تیرماه سال جاری از تالاب هورالعظیم تهیه شده سطح آبگیری کلی تالاب هورالعظیم حدود ۷۵ درصد بوده است. میزان آب در مخازن ۲، سه و چهار بین ۸۰ تا ۸۶ درصد بوده است و در مخزن شماره یک که در ضلع شمالی تالاب قرار دارد به دلیل کاهش آورد رودخانه کرخه و همچنین شیب زمین و تبخیر بسیار بالا به دلیل گرمای شدید منطقه در خرداد و تیر ماه سطح آب در این بخش از تالاب (مخازن شماره یک) حدود ۵۰ درصد رسیده است.»
وی در خصوص تصاویری که از خشکی تالاب هورالعظیم در فضای مجازی در حال بازنشر است گفت: «عمده این تصاویر متعلق به مخزن شماره یک تالاب است که با توجه به شیب منطقه، کم شدن آورد، گرما و تبخیر شدید یک روند طبیعی برای تالاب هورالعظیم که در ضلع شمالی این تالاب در حوزه چذابه است به شمار میرود.» اشرفی بیان کرد: «کم آبی در این فصل از سال یک روند طبیعی است و هرساله در فصل تابستان ما شاهد حداقل آبگیری مخزن شماره یک هستیم.»
حقابه هورالعظیم تامین نمیشود
وی در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص تامین حق آبه گفت: «حق آبه تالاب هورالعظیم بر اساس نیاز آبی تالاب تامین نمیشود و برای حل این مشکل ادارهکل حفاظت محیط زیست نشستهای زیادی با مسئولان سازمان آب و برق خوزستان داشته و مقرر شده به شیوهای برنامه ریزی و مدیریت شود که رسیدن آب به تالاب هورالعظیم تضمین گردد و در این فصل در چندین نوبت به صورت موجی آب رهاسازی شود تا آب به تالاب برسد.» مدیر کل حفاظت محیط زیست خوزستان با اشاره به خشکسالی گفت: «امسال به لحاظ آبی، سال خوبی پیش رو نداریم و آب موجود و قابل برنامه ریزی در مخزن دریاچه سد کرخه به عنوان تامینکننده آب تالاب هورالعظیم شرایط مناسبی ندارد.»
تصاویر اتلاف ماهیان در هورالعظیم مربوط به بخش عراقی تالاب است
مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان همچنین گفت: «تصاویر اتلاف ماهیان در تالاب هورالعظیم مربوط به بخش عراقی تالاب است و در حوزه ایرانی تالاب رخ نداده است.» وی گفت: «با توجه به بازدید و بررسی صورت گرفته توسط یگان حفاظت محیط زیست منطقه حفاظت شده تالاب هورالعظیم و پرسنل اداره حفاظت محیط زیست شهرستان هویزه، فیلم تلف شدن ماهیها مربوط به سازه ۵۵ دهانه دایک مرزی بین بخش ایرانی و بخش عراقی تالاب هورالعظیم است.» وی افزود: «اتلاف ماهیان بخش عراقی تالاب هورالعظیم به دلیل حرکت ماهیان هورالهویزه عراق به سمت دایک مرزی به علت کاهش آورد آب، کاهش اکسیژن در بخش عراقی به علت آتش سوزیهای اخیر، گرمای شدید و کمبود اکسیژن محلول آب بوده است. این تصاویر به هیچ عنوان مربوط به منطقه شط علی هورالعظیم در بخش ایرانی نیست.»
توضیح فرماندار
حمید سیلاوی فرماندار دشت آزادگان هم با اشاره به انتشار تصاویر مرگ و میر ماهیان تالاب هورالعظیم در اثر کمآبی تالاب اظهار کرد: «مرگ و میر دستههای ماهیان در بخشی از تالاب هورالعظیم که در محدوده دشت آزادگان قرار دارد، رخ نداده است و این مسئله در هویزه و در نزدیکی دایک مرزی عراق بوده است.» وی با اشاره به آخرین وضیعت تالاب هورالعظیم در محدوده شهرستان دشت آزادگان، افزود: «وضعیت تالاب هورالعظیم در بخش دشت آزادگان بهتر از بخش هویزه است و با توجه به ورود پنج انشعاب رودخانه کرخه به تالاب، تا حدودی در هورالعظیم آب وجود دارد.» فرماندار دشت آزادگان گفت: «پیگیریهایی برای رهاسازی آب از سد کرخه انجام شده است که آب وارد هورالعظیم شود. قرار بود ۱۰۰ میلیمتر در ثانیه آب از سد کرخه رهاسازی شود که اکنون این آب به تالاب هورالعظیم در منطقه دشت آزادگان رسیده است.» سیلاوی افزود: «ادامه ورود انشعابات کرخه به هورالعظیم در منطقه دشت آزادگان و آبی که از طریق چند زهکش وارد تالاب میشود، شرایط را تا حدودی بهتر کرده است.»
مرگ هورالعظیم فاجعه زیستی را رقم خواهد زد
از سوی دیگر یک عضو مجمع نمایندگان استان خوزستان تاکید کرد: «فاجعه زیست محیطی رخ داده در تالاب هورالعظیم و تامین حق آبه دائمی آن را پیگیری خواهیم کرد.» به گزارش ایسنا، علیرضا ورناصری نماینده مردم مسجد سلیمان در مجلس شورای اسلامی در صفحه شخصی خود در توئیتر، نوشت: «مرگ تدریجی تالاب بینالمللی هورالعظیم و زیست بوم آن بدلیل ظلم آشکار ناشی از سیاستهای بخشی نگر آبی، سوء تدابیر و سکوت نابخشودنی مدیران، یک فاجعه زیستی دیگر را رقم خواهد زد. بعنوان نماینده مجمع نمایندگان استان خوزستان در شورای عالی آب، به همراه همکارانم این فاجعه زیست محیطی و تامین حق آبه دائمی هورالعظیم را پیگیری خواهیم کرد.»
محیط زیست هیچ کاری برای «هورالعظیم» نکرده است
عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی نیز با اشاره به انتشار تصاویر مرگ ماهیان و تشنگی گاومیشها در تالاب خشک هورالعظیم گفت: «سازمان حفاظت محیط زیست یک تشکیلات عریض و طویل دارد که خروجی آن صفر است و هیچ اقدامی برای هورالعظیم نکرده است در صورتی که این سازمان باید مطالبهگر حقآبه زیست محیطی تالاب هورالعظیم باشد.» مجتبی یوسفی در گفتوگو با ایسنا، با انتقاد از وضعیت به وجود آمده برای تالاب هورالعظیم اظهار کرد: «یکی از موضوعاتی که متاسفانه در کشور با آن مواجه هستیم، نگاههای بخشی وعدم نگاه متوازن در موضوعات مختلف از جمله مسائل زیست محیطی است که باعث شده برای مردم در مناطق مختلف مشکلاتی به وجود بیاید. تصمیمات غیرکارشناسی وعدم توجه به نظرات کارشناسان باعث شده است که مسائل و مشکلات جدی برای محیط زیست کشور به وجود بیاید.»
عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی گفت: «برخی از مدیران پرمدعا که در مسائل مختلف خود را صاحب نظر میدانند، با تصمیمات غیرعلمی و غیر کارشناسی مثل انتقال آب از حوضههای بین بخشی وعدم توجه به اکوسیستم و مسائل زیست محیطی، برای مناطق جنوبی به ویژه خوزستان مشکلات جدی به وجود میآورند.» یوسفی با بیان اینکهعدم توجه به مسائل زیست محیطی باعث به وجود آمدن هزینههای بسیاری برای کشور شده است، تصریح کرد: «با خشک شدن تالاب هورالعظیم و تالاب شادگان، شاهد وقوع پدیده ریزگردها در استان خوزستان بودیم و برای مبارزه با ریزگردها مجبور شدیم هزینههای بسیاری متحمل شویم که این مسئله نشاندهندهعدم مدیریت صحیح و تصمیمگیریهای نادرست و غیر کارشناسانه برخی از مدیران است.»
وی با انتقاد از عملکرد سازمان حفاظت محیط زیست گفت: «آقای کلانتری و مجموعه سازمان حفاظت محیط زیست، تنها اسم محیط زیست را یدک میکشند اما در اصل «سازمان علیه محیط زیست» هستند. »نماینده مردم اهواز در مجلس شورای اسلامی افزود: «سازمان حفاظت محیط زیست باید متولی حل مشکلات به وجود آمده برای هورالعظیم باشد اماعدم تامین حقآبه این تالاب، باعث بروز مشکلات متعددی برای موجودات زنده تالاب و ساکنان حاشیه تالاب شده است.»
عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی گفت: «سازمان حفاظت محیط زیست یک تشکیلات عریض و طویل دارد که خروجی آن صفر است و هیچ اقدامی برای هورالعظیم نکرده است در صورتی که این سازمان باید مطالبهگر حقآبه زیست محیطی تالاب هورالعظیم باشد». یوسفی با اشاره به انتشار تصاویر مرگ ماهیان و تشنگی گاومیشها در تالاب خشک هورالعظیم تصریح کرد: «اکوسیستم تالاب هورالعظیم را بر هم زدهاند. تصاویری که از مرگ ماهیان تالاب و گاومیشهای هورالعظیم منتشر میشود، قلب هر انسانی را به درد میآورد.
اگر موجودات زنده تالاب از بین بروند و هورالعظیم خشک شود، مثل دریاچه ارومیه دیگر نمیتوان آن را به وضعیت گذشته بازگرداند.» وی با بیان اینکه تصمیمات غلط برخی مدیران مشکلات متعددی برای مردم ایجاد کرده است، افزود: معیشت افرادی که پیرامون تالاب هورالعظیم زندگی میکنند به خطر افتاده است. استانهای جنوبی، غربی و شرقی کشور به دلیل سوءمدیریت و نگاه ویژه به چند استان خاص، در حال خالی شدن از سکنه هستند. »عضو هیئت رئیسه مجلس شورای اسلامی گفت: «از وزیر نیرو و وزیر جهاد کشاورزی مسائل مربوط به تالاب هورالعظیم را مطالبه خواهیم کرد و در سطح ملی نیز پیگیر حل مشکلات و تامین حقآبه تالاب هورالعظیم خواهیم بود».
بدون نظر! اولین نفر باشید