در بین نظریه های فراگیر روان شناسی در یک قرن اخیر ، نظریه رشد اخلاقی لورنس کلبرگ ، از برجستگی و نمود خاصی برخوردار می باشد ، در این نظریه ، کلبرگ رشد اخلاقی را در سه سطح در طی شش مرحله با تحقیقات و پژوهش های گسترده از طریق آزمودنی های مختلف از سراسر جهان مطرح نموده است ، چون آزمودنی های وی در طی تحقیقات افراد زیادی از شخصیت های نامدار و معروف تا مردم عادی کشور های متفاوتی بودند ، در واقع نظریه وی قدرت تعمیم پذیری بالایی به خود گرفت.
کلبرک از نظر اخلاقی انسان های رشد یافته را کسانی می داند که وارد سطح سوم و دو مرحله ی ان شده باشند ، افرادی با ویژگی های جهانشمول که وجدان ، قدرت تصمیم گیری ، اراده ، انتخاب ، اقدام و عمل ، مهارت و…. از خصایص بارز این افراد می باشند ، افرادی که بدون نگرش های متزلزل ، صرفا بر مبنای اصول انسانی و معیارهای خیرخواهانه بدون توجه به منافع خویش با شناخت ، آگاهی و بینش دست به اقدام و کمک رسانی می زنند .
کلبرگ اعتقاد دارد در بین ملیت ها و افراد مختلف مورد پژوهش حقیقی کمتر افرادی توانسته اند وارد سطح سوم و دو مرحله زیر مجموعه ی آن ( اصول جهانشمول ) برسند و حتی برجسته ترین و شاخص ترین افراد نهایت تا زیر مجموعه ی چهارم سطح دوم رشد اخلاقی پیش رفته اند ، زیرا گذشتن از خود و منافع خویش به جهت تامین منافع دیگران کار هر کسی نبوده و نیست بجز انسان های کمال یافته در رشد اخلاقی .
از نظر کلبرگ رسیدن به سطح سوم رشد اخلاقی وابسته به عامل سن نبوده بلکه تابعی از بلوغ عقلی و شکل گیری فردیت انسان ها می باشد و چه بسا افرادی که رشد سنی داشته باشند اما در همان سطوح اولیه درجا بزند، به اعتقاد این دانشمند نظریه پرداز ، افراد محدودی که به این سطح از رشد اخلاقی دست می یابند بر مبنای گذشتن از پیمان اجتماعی ، رعایت اخلاق در راستای رفاه همگانی ، احترام به حرمت و فردیت افراد، پایبند به اصول اخلاقی، نهادینه و درونی کردن اخلاق، رشد وجدان اجتماعی و……فارغ از موقعیت خویش دست به اقدام اگاهانه و خردمندانه زده تا بعدا گرفتار عذاب وجدان نگردند، بر همین اساس همه می دانیم که برای انتخاب اگاهانه و خردمندانه نیاز به شجاعت و شهامت ، اراده ی قوی ، اخلاص ، قدرت تصمیم گیری و…….از ویژگی های بارز فرد عامل می باشد، «شادروان علی لندی »، هر چند نوجوان و کم سن بود ، اما اقدام شجاعانه ی وی و تصمیم گیری خردمندانه اش نشان از بلوغ فکری و نهادینه کردن رشد اخلاقی در سایه ی تربیت شایسته دارد.
اگر بخواهیم گذرا تحلیلی بر اقدام و عمل جاوید نام « علی لندی» بیندازیم و با معروف ترین نظریه جهانی در حوزه ی روان شناسی از منظر برجسته ترین نظریه پرداز دنیا، تطبیق دهیم، باید به صراحت معترف شویم که این نوجوان شیردل ، مصداق بارز سطح سوم و آخرین مرحله رشد اخلاقی می باشد، زیرا با از خودگذشتگی و اولویت بخشی به کمک کردن و حیات دوباره دادن به دو فرد نیازمند امداد و گرفتار در آتش ، از خویش گذشت ، در اقدامی که ایشان نمودند(به دل آتش زدن برای کمک به دیگران ) هیچ اجباری به کمک خواهی نبود بجز ندای وجدان درون و نوع تربیت، بر همین اساس باید گفت ؛ هر چند« شادروان علی لندی» نوجوان بود اما مرام و منش پهلوانی بجای آورد و بار دیگر « جوانمردی» را با عشق و ایثار هجی کرد تا «عیار مردانگی» از رونق نیفتد.
قطعا این اقدام شجاعانه ی « علی لندی»با نوجوانان و جوانان از خود گذشته ای که بی هیچ ادعایی صادقانه در هشت سال جنگ از خاک ایران دفاع نمودند ، هم ردیف بوده و بیانگر این است که ایرانیان ققنوس وار به وقت مقتضی سر از خاک برخواهند داشت.
نویسنده: دکتر منصور کاوسی (روانشناس)
بدون نظر! اولین نفر باشید